چگونه از خرک یا شپشه برنج جلوگیری کنیم؟
برنجی که در محیط گرم، مرطوب یا در کیسههای بسته بدون تهویه مناسب نگهداری شود، شرایط مناسبی برای رشد خرک (خارک) پیدا میکند.
تحریریهیکی از نگرانیهای رایج هنگام نگهداری برنج، مشاهده حشرات ریز داخل آن است که در گیلان بیشتر با نام خرک (خارک) شناخته میشوند. این حشره در واقع معمولاً همان شپشه برنج یا سوسک برنج است، که از آفات رایج غلات به شمار میرود. برخلاف تصور بعضی افراد، وجود خارک همیشه به معنی بیکیفیت یا آلوده بودن برنج نیست؛ زیرا تخم این حشرات ممکن است از زمان برداشت، حملونقل یا نگهداری اولیه در بین دانههای برنج وجود داشته باشد و بعد از مدتی، در شرایط مناسب فعال شود.
شپشه برنج حشرهای کوچک با رنگ قهوهای تا سیاه است که اندازه آن معمولاً چند میلیمتر بیشتر نیست. این حشره درون دانههای برنج تخمگذاری میکند و لارو آن از بخش داخلی دانه تغذیه میکند. به همین دلیل ممکن است در ابتدا چیزی دیده نشود، اما پس از گذشت چند هفته یا چند ماه، حشرات کوچک در میان برنج ظاهر شوند یا دانههایی سبک، پوک و سوراخدار مشاهده شود.
عامل اصلی فعال شدن خرک، گرما و رطوبت است. برنجی که در محیط گرم، مرطوب یا در کیسههای بسته بدون تهویه مناسب نگهداری شود، شرایط مناسبی برای رشد این حشرات پیدا میکند. به همین دلیل در مناطق مرطوب، نگهداری صحیح برنج اهمیت بیشتری دارد.
برای جلوگیری از خرک زدن برنج، بهتر است پس از خرید، برنج در محیط خشک و خنک نگهداری شود و تا حد امکان داخل ظرفهای کاملاً دربسته قرار بگیرد. کیسههای معمولی برنج در برابر رطوبت و ورود حشرات محافظت زیادی ایجاد نمیکنند، بنابراین استفاده از ظروف شیشهای، فلزی یا پلاستیکی ضخیم مخصوص مواد غذایی میتواند احتمال ایجاد مشکل را کاهش دهد.
یکی از روشهای قدیمی و طبیعی برای نگهداری برنج، قرار دادن چند حبه سیر خشک با پوست یا چند برگ بو در میان برنج است. این مواد به دلیل بوی خود باعث دور شدن بسیاری از حشرات میشوند و تغییری در کیفیت پخت برنج ایجاد نمیکنند.
اگر برنج تازه خریداری شده است، میتوان برای اطمینان بیشتر آن را چند روز در فریزر قرار داد. سرمای فریزر باعث از بین رفتن تخمهای احتمالی موجود در برنج میشود. پس از خارج کردن برنج از فریزر، باید اجازه داد کاملاً به دمای محیط برسد و سپس در ظرف خشک و دربسته نگهداری شود.
لینکهای مفید
در صورتی که خرک در برنج دیده شد، بهتر است ابتدا برنج را از سایر مواد غذایی جدا کرد. قرار دادن برنج در معرض هوای آزاد و نور ملایم خورشید برای مدت کوتاه میتواند به خارج شدن حشرات کمک کند، اما برای از بین بردن تخمهای احتمالی، روش مطمئنتر استفاده از فریزر است. استفاده از مواد شیمیایی یا قرصهای حشرهکش در کنار مواد غذایی به هیچ عنوان توصیه نمیشود، زیرا برخی از این مواد گازهای بسیار سمی تولید میکنند.
برنج ایرانی به دلیل فرآوری کمتر و حفظ ویژگیهای طبیعی خود، ممکن است در شرایط نامناسب سریعتر دچار این مشکل شود. نگهداری اصولی، دور نگه داشتن برنج از رطوبت و گرما و استفاده از ظرف مناسب، بهترین راه برای حفظ عطر، کیفیت و تازگی برنج و جلوگیری از خرک زدن آن است.